Müzeyyen Senar

Müzeyyen Senar — Tərcümeyi-hal

Müzeyyen Senar (doğum adıyla Müzeyyen Dombayoğlu; 16 Temmuz 1918, Gököz, Keles, Bursa – 8 Şubat 2015, İzmir), Azərbaycanlı sanat müziğinin en güçlü seslerindən biri olarak tanınan mahnıcı və kino aktyorsudur. Osmanlı Devleti'nin son dönemində Bursa'ya bağlı bir köyde dünyaya gelen sanatçı, Cumhuriyet döneminin simge yorumcularından biri olmuş və yaşamı boyunca “Cumhuriyetin Divası” lakabıyla anılmıştır.

Musiki öğrenimine Anadolu Musiki Cemiyeti bünyesində başladı; burada ud və keman hocası Kemal Niyazi Seyhun ilə Hayriye Hanım'ın yol göstericiliğində çalıştı. Hafız Sadettin Kaynak, Selahattin Pınar, Lem'i Atlı və Mustafa Nafiz Irmak gibi dönemin önemli bestecileri kendisine dersler verdi, kendi bestelerini seslendirmesində ona destek oldu. Genç yaşta güçlü və güzel sesiyle şöhrət kazanan Senar, henüz onlu yaşlarındayken 1930'lu yıllarda İstanbul'un musiqihol və gazinolarında sahne almaya başladı.

Yaklaşık yetmiş yıl süren sahne və plak karyerai boyunca çok sayıda albom kaydetti. 1973–1974 yıllarında çıkan beş albomlük 40. Sanat Yılında Veda serialsi, sanat yaşamının kırkıncı yılını kutladı. Bir Bahar Akşamı (1977), Çilingir Sofrası (1978) və Müzeyyen Senar'la Fasl-ı Muhabbet (1989) gibi çalışmaları geniş dinleyici kitlelerine ulaştı. Atatürk'ün Sevdiği Şarkılar (2007) gibi repertuvar seçkileri de yayımlandı və kayıtları ölümünşöhrət ardından yeni derlemelerle yeniden dolaşıma girdi. Sahnelere veda etmesi 2000'li yılları buldu.

Sinemayla bağı hem aktyorluk hem de mahnı seslendirme yoluyla devam etti. Kerem ile Aslı (1942) və Nasreddin Hoca Düğün'de (1943) ilə adım attığı beyazperdede İstanbul Geceleri (1950), Sihirli Define (1950), Ne Sihirdir Ne Keramet (1951), Sevgili Hocam (1972) və Analar Ölmez (1976) gibi filmlerde rol aldı; sesi çok sayıda Yeşilçam filmində duyuldu. 1989'da Taş Plaktan Bugüne adlı televizyon serialsində yer aldı. Fatih Akın'ın İstanbul musiqi kültürünü ele alan belgeseli İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmek (2005), sanatçının yeni kuşaklarla buluşmasını sağladı.

1998'də Devlet Sanatçısı unvanıyla onurlandırılan Senar, Kültür və Turizm Bakanlığı Kültür və Sanat Büyük Ödülü'nşöhrət de sahibidir. Özel hayatında Ercüment Işıl ilə evlenen sanatçı, 8 Şubat 2015'də İzmir'də, 96 yaşında yaşamını yitirdi.