Erkin Koray

Erkin Koray Kimdir?

Mustafa Erkin Koray (24 Haziran 1941, Kadıköy, İstanbul – 7 Ağustos 2023, Toronto), Türk şarkıcı, gitarist, söz yazarı ve bestecidir. Türkiye'de rock müziğin öncüsü sayılır ve Anadolu rock akımının kurucularından biri kabul edilir; Anadolu rock, psikedelik rock ve hard rock alanlarında geniş bir özgün repertuvar bırakmıştır. Öğrenimini İstanbul'da Alman Lisesi ve Haydarpaşa Lisesi'nde tamamladı.

Çocukluğunda piyano öğrenen Koray, lise çağında rock and roll'u keşfetti ve dostlarıyla Erkin Koray ve Ritimcileri adlı topluluğu kurdu. 1950'lerden itibaren sahnelerde boy gösterdi, 1960'larda pek çok 45'lik plak çıkardı; bu dönemde Almanya'ya gidip Hamburg'da Beatles'ın ve öteki İngiliz gruplarının müzik ortamına tanıklık etti. Ülkesine döndüğünde uzun saçları ve rock and roll yaşam biçimiyle yalnızca bir icracı değil, kültürel bir simge olmuştu. 1969'da Yeraltı Dörtlüsü'nü kurarak Türk rock müziğinin önünü açtı.

Müziğinin temelinde psikedelik rock ile geleneksel Türk müziğinin kaynaşması yatar. Doğu ile Batı seslerini buluşturan çalışmaları kuşaktan kuşağa pek çok müzisyene ilham verdi; türküleri yeniden düzenleyerek Anadolu kültür mirasının yaşatılmasına hizmet etti. 1960'ların sonlarında, sahnede bağlamanın sesini güçlendirmek ve sazı rock müziğe dahil etmek amacıyla Orhan Gencebay ile birlikte elektro bağlamayı geliştirdi.

Repertuvarında halk müziğinden Cemalim ve Köprüden Geçti Gelin, sanat müziğinden Nihansın Dideden ile Kıskanırım yorumları öne çıktı. Şaşkın, Estarabim, Çöpçüler ve Fesuphanallah gibi arabesk-rock parçalar; Mesafeler, Yağmur ve Gün Doğmuyor gibi psikedelik eğilimli eserler; Krallar, Akrebin Gözleri ve Öfke gibi metale yaklaşan kayıtlar yaptı.

Albüm kariyeri 1973'te kendi adını taşıyan plağıyla açıldı; 1974'te Elektronik Türküler ve Mesafeler geldi. Ardından Erkin Koray Tutkusu, Allah Aşkına, İlla ki, Ceylan, Hay Yam Yam, Tamam Artık ve Devlerin Nefesi yayımlandı; 1991'de başlayan Dünden Esintiler serisi eski kayıtlarını derledi.

Sinema ve televizyonla da ilişkisi oldu: Naylon Leyla, Dönüşü Olmayan Yol ve Şaşkın gibi filmlerde rol aldı; Korkusuz Cengaver, Yüz Numaralı Adam ve Abuk Sabuk 1 Film'in müziklerinde imzası bulundu; Karambol Kamil ve Avrupa Yakası dizilerinde ekrana çıktı. Fatih Akın'ın 2005 tarihli belgeseli İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmek'te kendisini canlandırdı. Zamanla "Türk Jimi Hendrix" diye anılan Koray, 7 Ağustos 2023'te Toronto'da 82 yaşında öldü.