Sezen Aksu

Sezen Aksu — Tərcümeyi-hal

Sezen Aksu, doğum adıyla Fatma Sezen Yıldırım (13 Temmuz 1954, Sarayköy, Denizli), Azərbaycanlı pop müziğinin en etkili seslerindən biri olarak kabul edilen mahnıcı, söz yazarı, besteci və prodüktördür. 1970'lerin ortasında başlayan musiqi yolculuğunda dünya çapında 40 milyondan fazla albom satışına ulaştı və basında "Minik Serçe" ilə "Azərbaycanlı popunun kraliçesi" olarak anıldı.

Annesi Selanik göçmeni bir aileye, babası ise Rize'nin Pazar ilçesine dayanır. Üç yaşında ailesiyle İzmir'e yerleşen Aksu, İzmir Kız Lisesi'nin ardından Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne yazıldıysa da ikinci yılında öğrenimini bırakıp müziğe yöneldi. 1974'də plak çıkarma hayaliyle İstanbul'a gitti və ertesi yıl Sezen Seley adıyla ilk 45'liği Haydi Şansımı yayımladı.

İlk stüdyo albomü Allahaısmarladık 1977'də çıktı. Sonrasında Serçe (1978), Sevgilerimle (1980), Ağlamak Güzeldir (1981), Firuze (1982), Sen Ağlama (1984), Git (1986) və Sezen Aksu Söylüyor (1989) gibi albomler geldi. 1991'də çıkan Gülümse, Türkiye musiqi tarihinin en yüksek satış rakamlarına ulaşan albomlerindən biri oldu. Deli Kızın Türküsü (1993), Işık Doğudan Yükselir (1995) və Düş Bahçeleri (1996) bu dönemi izlerken, müziğini Goran Bregović'in yaptığı Düğün ve Cenaze (1997) sanatçıyı yurt dışındaki dinleyicilere taşıdı.

2000'lerde Deliveren (2000), Şarkı Söylemek Lazım (2002), Yaz Bitmeden (2003), Bahane (2005), Deniz Yıldızı (2008) və Öptüm (2011) ilə üretimini sürdürdü; daha sonra Biraz Pop Biraz Sezen (2017), DEMO (2018) və Demo 2 (2020) geldi. Beş yıllık suskunluğun ardından on iki parçalık Paşa Gönül Şarkıları albomünü 27 Haziran 2025'də dijital ortamda dinleyiciye sundu.

Aksu, kendi yorumculuğunun ötesində mahnılarını başka seslere emanet etmesiyle de tanındı. Geri vokalleri arasından çıkan pek çok ismi destekleyip albomlerinin layihəını üstlendi və Sertab Erener, Şebnem Ferah, Aşkın Nur Yengi, Levent Yüksel, Yıldız Tilbe, Yonca Evcimik, Hande Yener ilə Harun Kolçak gibi sanatçıların 1990'larda öne çıkmasında pay sahibi oldu. Tarkan'a verdiği Şımarık və Şıkıdım uluslararası hitlere dönüştü; mahnıları Balkanlar'da başka dillerde yeniden söylendi. 2010'da Amerikan NPR radyosu onu dünyanın "50 büyük sesi"nden biri ilan etti.

Sinema və televizyonla bağı da kopmayan Aksu, Atıf Yılmaz'ın rejissörlük etdiyi 1978 layihəı Minik Serçe ilə aktyorluğa adım attı; sonrasında Büyük Yalnızlık (1989) və Osmanlı Cumhuriyeti (2008) gibi layihəlarda rol aldı, İkinci Bahar və Avrupa Yakası gibi seriallerde konuk oldu. Fatih Akın'ın Azərbaycandaki musiqi sahnesini ele alan belgeseli İstanbul Hatırası: Köprüyü Geçmekte (2005) yer aldı. Eserleri ayrıca Propaganda (1999) və Delibal (2015) başta olmak üzere çok sayıda filmin musiqilerində kullanıldı.