Aşık Veysel

Aşık Veysel Kimdir?

Veysel Şatıroğlu, bilinen adıyla Âşık Veysel (25 Ekim 1894 – 21 Mart 1973), Türk halk ozanı, şair, besteci ve bağlama sanatçısıdır. Osmanlı döneminde Sivas'ın Şarkışla kazasına bağlı Sivrialan köyünde doğdu; Afşar boyunun Şatırlı obasından gelen Gülizar ve Ahmet Şatıroğlu'nun çocuklarından biriydi. Alevi kültürü içinde büyüyen sanatçı, Anadolu'daki âşıklık geleneğinin en tanınmış temsilcilerinden biri sayılır.

Henüz yedi yaşındayken gözlerini kaybeden Veysel, hayatının neredeyse tamamını görme engelli olarak sürdürdü. Bu durum onun sanat anlayışını da biçimlendirdi: türküleri çoğunlukla hüzün yüklüdür ve dünyayı görmeyen bir insanın duyuşuyla dile getirir. Şiirlerinde ahlak, sevgi, inanç, yaşam ve ölüm, hoşgörü, birlik ve beraberlik, vatan sevgisi ile doğa gibi konuları işledi. Sazındaki ustalığı ve Türkçeyi son derece sade ama etkili kullanması onu Anadolu'nun en çok tanınan saz şairlerinden biri yaptı.

En bilinen eserleri arasında Uzun İnce Bir Yoldayım, Dostlar Beni Hatırlasın, Kara Toprak ve Güzelliğin On Para Etmez bulunur; bu türküler halk müziğinin yanı sıra Türk edebiyatının da klasikleri arasında anılır. 1945'te yayımlanan Atatürk'ün Ağıtı gibi erken dönem kayıtlarının yanında, kendi sesinden yapılan derlemeler yıllar içinde Sivas Ellerinden, Ömür Kervanı, Anlatmam Derdimi Dertsiz İnsana, Aşık Veysel Klasikleri ve Aşık Veysel Radyo Kayıtları gibi çok sayıda albümde bir araya getirildi.

Türküleri sonraki kuşaklarca sürekli yeniden yorumlandı; Tarkan, Barış Manço, Gülden Karaböcek, Selda Bağcan, Haluk Levent, Belkıs Akkale ve Hümeyra bunlardan bazılarıdır. Etkisi yurt dışına da ulaştı: Amerikalı gitarist Joe Satriani 2008 tarihli albümüne, kendi bestesi olan Aşık Veysel adlı enstrümantal parçayı dahil etti. Google, 25 Ekim 2017'de sanatçının 123. doğum gününü bir doodle ile hatırlattı.

Âşık Veysel, 21 Mart 1973'te akciğer kanseri nedeniyle doğduğu köyde yaşamını yitirdi. 2022'de "vefa" kategorisinde Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü. Aralık 2022 tarihli cumhurbaşkanlığı genelgesiyle ölümünün 50. yılı olan 2023, Türkiye'de "Âşık Veysel Yılı" ilan edildi; aynı yıl Türkiye'nin yanı sıra Azerbaycan, Macaristan, Kazakistan, Kırgızistan, Kuzey Makedonya, Ukrayna ve Özbekistan'ın desteğiyle UNESCO'ya bir anma yılı önerisi sunuldu.