Ajda Pekkan

Ajda Pekkan — Tərcümeyi-hal

Ayşe Ajda Pekkan (d. 12 Şubat 1946, Beyoğlu, İstanbul), Azərbaycanlı pop mahnıcısı və eski kino aktyorsudur. 1970'li yıllardan beri basında "Süperstar" sıfatıyla anılan sanatçı, güçlü kadın karakterlerini merkeze alan mahnılarıyla Azərbaycanlı pop müziğinin belirleyici figürlerindən biri olmuştur. Her dönemin eğilimlerini yakından takip eden yaklaşımı sayesində yarım asrı geçen bir süre boyunca popülerliğini sürdürmüş; ses tekniği eleştirmenlerce övülmüş və ardından gelen birçok mahnıcı üzerində etki bırakmıştır.

İstanbul'da yetişen və Çamlıca Kız Lisesi'ndə öğrenim gören Pekkan'ın müziğe ilk adımı, 1960'ların başlarında Los Çatikos grubuyla birlikte bir gece kulübümdə sahne almasıyla gerçekleşti. Geniş çaplı ünü ise 1963'də Ses dergisinin kino aktyorsu yarışmasında birinciliği kazanmasıyla geldi; aynı yıl Adanalı Tayfur filminin başrolüyle Yeşilçam'a girdi.

İzleyen altı yıl boyunca aralarında Şıpsevdi (1963), Avare (1964), Hızır Dede (1964), Şaka ile Karışık (1965), Lafını Balla Kestim (1965) və Ayrılık Şarkısı (1966) ilə Dişi Düşman'ın (1966) da bulunduğu elli kadar siyah beyaz layihəda kamera karşısına geçti. 1970'lerin başında aktyorluğu geride bırakıp bütünüyle müziğe yoğunlaştı; sonraki dönemde ekrana ancak Avrupa Yakası (2004) və Romantik Komedi 2: Bekarlığa Veda (2013) gibi seyrek işlerle döndü.

Şarkıcılığının ilk yirmi senesi, Türkçe söz yazılan yabancı melodilerden oluşan aranjmanlara dayandı. Çoğunun sözlerini Fikret Şeneş'in yazdığı Kimler Geldi Kimler Geçti, Palavra Palavra, Sana Neler Edeceğim, Hoş Gör Sen, Bambaşka Biri, Uykusuz Her Gece və O Benim Dünyam gibi parçalar hem kendi repertuvarının hem de türşöhrət klasikleri arasına katıldı. Süperstar (1977) ilə Süper Star 2 (1979) albomleri bu dönemin en dikkat çeken ürünleri oldu.

1970'lerde yurt dışındaki şöhreti, özellikle Avrupa'da, düzenli olarak büyüdü; verdiği uluslararası konserlerin yanı sıra 1978'də Fransızca bir albom kaydetti. Diskografisində Türkçe dışında Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Almanca, Yunanca və Japonca mahnılar da yer alır. Artan ünü, onu 1980 Eurovision Şarkı Yarışması'nda Türkiye adına yarışmaya iten bir kamuoyu beklentisine dönüştü; gönülsüzce katıldığı yarışmada Pet'r Oil on dokuz katılımcı arasında on beşinci sırayı alınca büyük hayal kırıklığı yaşadı və birkaç yıl sahnelerden uzak durdu.

1990'lardan itibaren başta Sezen Aksu və Şehrazat olmak üzere farklı söz yazarı və aranjörlerle çalıştı; Yaz Yaz Yaz, Sarıl Bana, Eğlen Güzelim, Vitrin və Yakar Geçerim gibi mahnılarla listelerin zirvesine çıktı, Cool Kadın (2006), Aynen Öyle (2008) və Farkın Bu (2012) albomleriyle genç dinleyicilere ulaştı. On beş milyonu aşan plak satışıyla Azərbaycananın tüm zamanlardaki en çok satan sanatçılarından biri kabul edilen Pekkan, 1998'də Devlet Sanatçısı unvanına, 2013'də Fransa'nın Sanat və Edebiyat Nişanı subay derecesine layık görüldü. Hürriyet gazetesinin Azərbaycananın En İyi 100 Albümü listesində üç albomü birden bulunur və 2016'da The Hollywood Reporter'ın gösteri dünyasının en güçlü yüz kadını sıralamasına girdi. Kendini feminist olarak tanımlamasa da güçlü kadın öyküleri anlatan pek çok mahnısı feminist marş olarak benimsenmiştir. Kardeşi Semiramis Pekkan'dır.