Yaşar Kemal

Yaşar Kemal — Biografija

Kemal Sadık Gökçeli, poznatiji kao Yaşar Kemal (6. oktobar 1923, Hemite, Osmaniye – 28. februar 2015, Istanbul), bio je turski romanopisac i pripovjedač, pjesnik i aktivista. Yaşar Kemal, koji se smatra jednim od najistaknutijih pisaca turske književnosti, tokom života dobio je brojne nagrade i bio nominovan za Nobelovu nagradu za književnost. Njegovo najpoznatije djelo je serijal romana İnce Memed, koji je završavao oko 32 godine.

Yaşar Kemal je 1939. godine, kada je imao tek 16 godina, u časopisu Görüşler objavio svoju prvu pjesmu pod nazivom Seyhan. Nakon što je napustio nižu srednju školu, počeo se baviti sakupljanjem folklora. Njegova prva knjiga Ağıtlar, koja sadrži tužbalice koje je između 1940. i 1941. godine sakupio iz Čukurove i Taurusa, objavljena je 1943. godine od strane časopisa Narodnog doma u Adani. Dok je u Kajseriju služio vojni rok, sa 23 godine napisao je svoju prvu priču Pis Hikâye. Godine 1948, nakon priče Bebek, napisao je Dükkâncı. U četrdesetim godinama, u krugu časopisa Çığ koji je izlazio u Adani, upoznao je poznata imena poput Perteva Nailija Boratava, Nurullaha Ataça i Güzin Dino. Naročito bliskost koju je uspostavio s Arifom Dinom, starijim bratom slikara Abidina Dine, značajno je uticala na razvoj njegovog misaonog i književnog svijeta. Dok je u raznim publikacijama pisao pod imenom „Kemal Sadık Gökçeli”, ime „Yaşar Kemal” prvi put je počeo koristiti kada se zaposlio u novinama Cumhuriyet, gdje je između 1951. i 1963. godine radio kao pisac kolumni i reportaža. U tom periodu počeo je da stiče prepoznatljivost svojim reportažama u kojima je izražavao ekonomske i društvene probleme čovjeka Anadolije. Godine 1952. objavio je svoju prvu zbirku priča Sarı Sıcak. Godine 1947. napisao je prvi tom romana İnce Memed, koji će mu donijeti veliku slavu, ali ga je ostavio nedovršenog. Djelo je uspio dovršiti tek 1953–1954. godine, kada je u nastavcima objavljivano u novinama Cumhuriyet; 1955. godine objavljeno je kao dvotomna knjiga u izdanju Çağlayan Yayınları. Roman za temu ima borbu lika po imenu „İnce Memed”, koji za svoj narod ratuje stajući uz siromašni narod Čukurove protiv aga. Serijal koji se sastoji od četiri toma dovršen je za trideset dvije godine.

Yaşar Kemal se u brojnim svojim djelima koristio legendama i bajkama Anadolije. Osim toga, bio je član Udruženja pisaca PEN. Tokom života dobio je ukupno 38 domaćih i međunarodnih nagrada. Bio je jedan od prvih pisaca iz Turske nominovanih za Nobelovu nagradu za književnost. Yaşar Kemal, koji je između 1952. i 2001. godine bio u braku s Thildom Serrero, nakon smrti supruge 2001. godine, 2002. godine sklopio je drugi brak s Ayşe Semihom Baban. Umro je 28. februara 2015. godine, u 91. godini, u bolnici gdje je bio na intenzivnoj njezi zbog otkazivanja organa. Njegovo tijelo je nakon ceremonije održane 2. marta 2015. godine sahranjeno na groblju Zincirlikuyu.

Yaşar Kemal, koji je bio kurdskog porijekla, sredinom 1990-ih kritikovao je oružane sukobe koji su se odvijali između PKK-a i turskih sigurnosnih snaga. U raznim člancima pisao je svoja lična mišljenja o „kurdskom pitanju”. Yaşar Kemal, koji je isticao da se država Republika Turska prema manjinama, a naročito prema Kurdima, ponaša rasistički, zbog tekstova koje je pisao dobio je razne kazne od turskih sudova. Zbog podržavanja kurdskih aktivista suđeno mu je pod optužbom za „separatističku propagandu”. Osim toga, kaže se da je Yaşar Kemal dao značajan doprinos turskoj književnosti u prvim godinama nakon što je turski jezik, poslije Atatürkovih jezičkih reformi iz 1930-ih, počeo da opada kao književni jezik.

İnce Memed I, Ağrıdağı Efsanesi, İnce Memed II, Kuşlar da Gitti i İnce Memed III najprodavanija su djela ovog pisca. Prema podacima utvrđenim na osnovu 146 prodavnica lanca D&R i internetske prodaje, u sedmici nakon piščeve smrti prodaja njegovih knjiga porasla je za 417%. Djelo İnce Memed izabrano je za broj jedan na listi „100 najboljih romana turske književnosti”, koju je 2017. godine utvrdio žiri od sto ljudi formiran od strane novina Hürriyet.